- JurnalistTr


Cezaevleri çocuk dolu

Cezaevleri çocuk dolu

Ceza infaz kurumlarında bulunan 12-17 yaş aralığındaki çocuk sayısı bir yılda yüzde 9,4 artarak 5 bin 121’e yükselirken; Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Av. Dr. Selmin Cansu Demir, kapalı kurumlarda kapasitenin yüzde 27 aşıldığına, 35 ilde çocuk mahkemesi bulunmadığına ve çocukların okuldan koparak suç sarmalına itildiğine dikkat çekip tutuklama yerine özgürlüğü kısıtlamayan tedbirlerin önceliklendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Ceza infaz kurumlarında 12-17 yaş arasında 5 bin 121 çocuk bulunuyor. Bunların 3 bin 809’u tutuklu, 1312’si hükümlü. Türkiye Çocuklara Yeniden Özgürlük Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Selmin Cansu Demir, “Bir çocuk tutuklandığında okulundan, ailesinden ve arkadaşlarından uzaklaşıyor; hapishane gibi ortamlar çocuğun suçla yeniden ilişkilenmesinin önünü açıyor” dedi. Dünya Çocuk Hakları Günü nedeniyle görüştüğümüz Av. Dr. Demir’in sorularımıza yanıtları şöyle:

- Tutuklu ve hükümlü çocuk sayısında geçen yıla göre artış söz konusu mu?

Geçen yıl kasım başında toplam sayı 4 bin 682’ydi. Bir yılda çocuk sayısı yaklaşık yüzde 9.4 arttı. Bir çocuk tutuklandığında okulundan, ailesinden ve arkadaşlarından uzaklaşıyor; hapishane gibi ortamlar çocuğun suçla yeniden ilişkilenmesinin önünü açıyor. Bu nedenle her çocuk için özgürlüğünü kısıtlamadan uygulanabilecek tedbirlerin öncelikle değerlendirilmesi gerekiyor. Bakanlığın 7 Ocak 2026’da Meclis’e sunduğu verilere göre, tutuklu çocukların kurumda ortalama kalış süresi 109 gün, hükümlü çocukların ise 404 gün. Aynı sunumda, dokuz çocuk ve gençlik kapalı kurumunda ocak ayı itibarıyla 2 bin 736 kişilik kapasiteye karşılık 3bin 473 çocuk bulunduğu açıklanıyor. Kapasite yaklaşık yüzde 27 aşılmış durumda. Buna karşılık, toplam 622 kişilik kapasitesi olan beş çocuk eğitimevinde 435 çocuk bulunuyor. 

EĞİTİM HAKKI SORUNLU 
- Ceza infaz kurumlarındaki çocuklar hangi haklarına erişmekte zorlanıyor? Eğitim ve adil yargılanma açısından nasıl bir tablo var?

Sözünü ettiğimiz çocuklar zorunlu eğitim çağında. Buna rağmen, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün istatistiklerine göre kuruma girişteki beyanlarına göre 426 çocuk, yani neredeyse her 10 çocuktan biri, herhangi bir okulu bitirmemiş. Bunların 264’ü bakanlığın “okuma-yazma bilmeyen” kategorisinde yer alıyor. Meclis araştırma komisyonu kapsamında yürütülen “Çocuk Hükümlü/Tutuklu Profili Araştırması–2026” da bu tabloyu anlamamıza yardımcı oluyor. Araştırmaya katılan 607 çocuğun yüzde 51.1’i kuruma gelmeden önce okulu bıraktığını söylüyor. Okula düzenli devam edenlerin oranı yüzde 28.7. Yüzde 87.1’i ise daha önce bir işte çalıştığını belirtiyor.

Psikososyal destek de çok önemli. Meclis komisyonu kapsamındaki araştırmada, çocukların yaklaşık yüzde 40’ı kendine zarar vermeyi denediğini, yüzde 20.6’sı ise kuruma gelmeden önce psikolojik veya duygusal sorun yaşadığını belirtmiş. Çocukların ruhsal durumunun dikkatle değerlendirilmesi, düzenli görüşebildikleri ve güven duydukları uzmanlara erişmeleri gerekiyor. Bu desteğin tahliye sonrasında da sürmesi sağlanmalı.

Adli sistemdeki çocuklar açısından en çarpıcı verilerden biri şu: Türkiye’de 85 çocuk mahkemesi var ama bu mahkemeler yalnızca 46 ilde kurulu. Geriye kalan 35 ilde çocuklar, genel mahkemelerde görev yapan hâkimler önünde yargılanıyor. Ağır suçlarda tablo daha da dar. Ülke genelinde yalnızca 16 çocuk ağır ceza mahkemesi bulunuyor.

- Türkiye’de çocuklar haklarının bilincinde mi?

Hakların uygulanmasında en çok hangi alanlarda sorun yaşanıyor? Çoğu zaman hayır ve bu, çocuğun suçu değil. Bu sorulara şunları da eklemek isterim: Bir çocuk haksızlığa uğradığında kime başvuracağını biliyor mu? Başvurduğunda dinleneceğine, ciddiye alınacağına ve korunacağına güveniyor mu? Çalışmalarımızda şiddetten ve ihmalden korunma, eğitime erişim ve adalete erişim sorunlarının aynı çocuğun hayatında biriktiğini görüyoruz. Meclis Komisyonu kapsamındaki araştırmada çocukların yaklaşık dörtte biri, kuruma gelmeden önce bıçak veya silahla tehdit edildiğini anlatıyor. Yine yaklaşık dörtte biri ailesinde kendisini koruyup kollayan birinin olmadığını söylüyor. Çocuğun korunmaya ihtiyaç duyduğu anda ona ulaşabilen bir sistem kurmamız gerekiyor. Tahliye sonrasında da çocuğun kalabileceği güvenli bir yer, dönebileceği bir okul ve yardım isteyebileceği bir kişi olmalı. Çocukların yeniden suça sürüklenmesini önlemek istiyorsak tahliye oldukları gün nasıl bir hayata döndükleriyle ilgilenmek zorundayız

Kaynak: 0 / Tarih: 20.11.2026 08:21 / Okunma = 128

Psikojenik Amnezi
[ Ali Kurt ]

Bir Akıllının Taşınamaz Sırları
[ Ali Kurt ]

Evlilik mi, Bir Daha Düşün?
[ Ali Kurt ]

Kemik Kıran
[ Ali Kurt ]

Solak Nene, Eski Defter
[ Ali Kurt ]

Askıda Kalan Hayatlar
[ Ali Kurt ]

Delimsek
[ Ali Kurt ]

Arınma Seremonileri
[ Ali Kurt ]

Arjin, yaşam Ateşi
[ Ali Kurt ]

Kör Muhasebecinin Yıldırım Aşkı
[ Ali Kurt ]

İhanetin Gölgesinde Yaşayanlar
[ Ali Kurt ]