Emekli büyükelçi Mithat Rende’den savunma paktı değerlendirmesi: ‘Batı’dan kopma endişesi taşıyorum’

Emekli büyükelçi Mithat Rende, Türkiye’nin dahil olduğu üçlü savunma paktı hakkında Cumhuriyet’e konuşarak, “Görünen o ki, bu, ABD’nin istediği bir savunma anlaşması, İran'a karşı gözüküyor. NATO’yu anımsatan maddenin detaylarını bilmemiz gerek. İslam NATO’su ifadesini ise doğru bulmuyorum, Türkiye’nin Batı’dan kopması endişesini taşıyorum” dedi.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, dün Cidde'de bir araya gelerek Mekke Savunma Anlaşması'nı imzaladı, üçlü savunma paktı oluşturdu. Pakta ilişkin paylaşılan metinde ortak caydırıcılığa vurgu yapıldı. Emekli büyükelçi Mithat Rende, anlaşmanın öne çıkan noktalarını Cumhuriyet’e değerlendirdi.

Emekli büyükelçi Mithat Rende.

'ABD İSTEĞİ'

Rende, anlaşmanın tamamının henüz kamuoyuyla paylaşılmadığının altını çizerek, “İlk bakışta söyleyebileceğimiz, Suudi Arabistan enerji süper gücü ve finansal güç. Pakistan nükleer güç. Türkiye ise büyük ve tecrübeli bir silahlı kuvvet, gelişmiş savunma sanayisi olan bir ülke. Ortaya çıkan, Sünni grubun oluşturduğu bir ittifak, ABD-İran savaşından sonra bir araya gelinmiş olması ise enteresan, İran’a karşı gözüküyor. Bana öyle geliyor ki, bu, ABD’nin istediği bir savunma anlaşması. Körfez’de görev yaptığım için biliyorum, bu tür önemli kararlarda mutlaka Batılı müttefiklerimizin onayı alınır” dedi. 

'SUUDİ İHTİYACI'

Anlaşmaya esas olarak Suudi Arabistan’ın ihtiyaç duymuş olabileceğini belirten Rende, “Orta Doğu birbirine girmişken, inanılmaz katliamlar yaşanırken, Suudi Arabistan'da güvenlik açığının olduğu anlaşılıyor. Geçtiğimiz hafta Kızıldeniz için Suudi Arabistan öncülüğünde oluşturulan ve Türkiye’nin de dahil olduğu ittifakı da bu kapsamda değerlendirebiliriz. Hatta sadece Suudi Arabistan değil, İran savaşıyla Körfez yara aldı. Anlaşmaya bu yönden de bakılabilir” ifadelerini kullandı.

NATO BENZETMESİ

Anlaşmada en çok dikkat çeken, “Bir ülkeye yapılan silahlı saldırı bütün ülkelere yapılan saldırıdır” kısmı oldu. Sözkonusu bölüm, NATO’nun 5. maddesine benzetildi. Bunu yorumlayan Rende, “Burada saldırıların nasıl tanımlanacağı önemli. ‘Herhangi bir devlet tarafından yapılan saldırı’ mı denecek yoksa terörist gruplar da işin içerisine dahil edilecek mi? Silahlı saldırının tanımı da yine kritik. Bunların hepsini anlaşmanın tamamını görünce daha iyi değerlendirebiliriz” sözlerini sarf etti.

'BATI'DAN KOPMA ENDİŞESİ'

Rende, “Bu anlaşma nihayetinde bazı yararlar getirebilir ama istikrara yol açmaz. Kimileri ‘İslam dünyasının NATO’su’ diyor. Bunlar yanlış şeyler, bu kadar büyütmemek lazım. Bir de Türkiye’nin bu coğrafyaya itilmesi ile Batı’dan kopması endişesini taşıyorum. Biz 70 senedir Batı ittifakındayız, yönümüz bütün kurumlarıyla orası. Birden, Pakistan’a kadar uzanan coğrafyada bir silah patladığında, ‘Haydi Türkiye askere’ ifadesi gerçekleştirilebilir bir şey değil” değerlendirmesini yaptı.

'DİPLOMATİK YANLIŞ'

Rende, anlaşmaya ilişkin paylaşılan metindeki detaylara da değinerek, “İslami dayanışmadan, kardeşlik bağlarından ve ortak stratejik çıkarlardan bahsediliyor. Bugün Orta Doğu’da gerçekten İslami dayanışmadan söz edilebilir mi? Ya da üç ülke arasında gerçekten ortak stratejik çıkarlar var mı?” sorularını sordu. Ortak metinde yer alan, “Veliaht prens, Türkiye Cumhurbaşkanı’nı ve Pakistan Başbakanı’nı kabul etti” ifadesini de eleştiren Rende, “Kabul, alt makama yapılır. Burada böyle bir ifadenin kullanılması diplomatik olarak doğru değil” dedi. İYİ Parti Uluslararası İlişkiler Başkanı Ahmet Erozan da bu noktaya dikkat çekti ve İletişim Başkanlığının metni Türkçeye çevirirken, “kabul” kelimesi yerine “bir araya geldi” ifadesini kullandığına vurgu yaptı.

MISIR NİYE YOK?

Öte yandan bu üç ülke, Mısır ile defalarca bir araya gelmiş, kamuoyunda 4’lü bir savunma paktı kurulabileceği dile getirilmişti. Mısır’ın nihai anlaşmada yer almamasına ilişkin Rende, “Mısır son bir değerlendirme yapmış olabilir. Belki anlaşmanın içeriğini benimsememiştir, ABD onlara ‘Siz bekleyin’ demiştir. Daha sonra çeşitli ikili savunma anlaşmaları yapabilir” sözlerini kullandı.

Kaynak: 0 / Tarih: 08.08.2026 09:51 / Okunma = 47